Witamina B1 – rola w organizmie człowieka i przyczyny niedoboru

1
180

Witamina B1 (tiamina) to składnik biorący udział w wielu ważnych procesach życiowych. Znaleźć możemy go niemal we wszystkich codziennie spożywanych produktach. Mimo to, nawet w krajach rozwiniętych mogą wystąpić przypadki jej niedoboru.

Rola witaminy B1 w organizmie człowieka

Podobnie jak inne witaminy z grupy B, tiamina gra kluczową rolę w przetwarzaniu w energię węglowodanów i tłuszczy. Z tego powodu jej niedobór może wywierać niekorzystny wpływ na wszystkie ważne funkcje organizmu. Praca mózgu pochłania duże porcje energii, dlatego też niedobór witaminy B1 może upośledzić pracę układu nerwowego. Witamina ta wpływa również na budowę komórek w mózgu. Jej znaczny niedobór, zwłaszcza w okresie rozwoju mózgu u dzieci, może wywołać poważne uszkodzenia. Tiamina nazywana jest niekiedy „witaminą antystresową”, ponieważ wzmacnia system odpornościowy i pomaga w utrzymaniu równowagi psychicznej w stresujących sytuacjach. Nazwano ją B1, ponieważ to pierwsza odkryta witamina z grupy B.

Źródła witaminy B1

Choć witamina B1, jak powiedziano powyżej, znajduje się w większości spożywanych przez nas produktów, w niektórych z nich znaleźć można jej znaczne ilości. Do takich pokarmów należą wieprzowina, wołowina i drób. Prócz tego witamina ta występuje obficie w roślinach strączkowych, otrębach zbożowych, drożdżach, zarodkach pszenicy i orzechach.

Rośliny strączkowe są bogatym źródłem witaminy B1
Rośliny strączkowe są bogatym źródłem witaminy B1

Wpływ procesów przetwarzania na witaminę B1

Niewiele składników odżywczych jest bardziej wrażliwych niż witamina B1 na procesy związane z przetwarzaniem żywności. Ulega zniszczeniu w wysokich temperaturach, częściowo traci swoje właściwości podczas przechowywania, a procesy oczyszczania usuwają ja całkowicie. Zwykłe gotowanie i podgrzewanie w kuchence mikrofalowej zmniejsza ilość witaminy B1 w pokarmie o około 20 – 50%. Dłuższe podgrzewanie w wysokiej temperaturze (na przykład pieczenie w 200°C przez godzinę) może całkowicie pozbawić pokarm tej witaminy. Najzdrowsze jest gotowanie na parze. Witaminę B1 znaleźć możemy w zewnętrznej warstwie ziaren, dlatego proces usuwania tej warstwy pozbawia nas jednocześnie tego cennego składnika.

Zalecane dawki witaminy B1

Ilość tiaminy potrzebnej człowiekowi do normalnego funkcjonowania zależy zarówno od wieku, jaki i (w późniejszym okresie) od płci. Oto, jak przedstawia się zapotrzebowanie organizmu człowieka na witaminę B1:

  • 0 – 6 miesiąc życia: 0,2 mg,
  • 6 -12 miesiąc życia: 0,3 mg,
  • 1 – 3 rok życia: 0,5 mg,
  • 4 – 8 rok życia: 0,6 mg
  • 9 -13 życia: 0,9 mg,
  • 14 -18 rok życia, kobiety: 1,0 mg,
  • 14 -18 rok życia, mężczyźni: 1,2 mg,
  • Kobiety powyżej 19 roku życia: 1,1 mg,
  • Mężczyźni powyżej 19 roku życia: 1,2 mg,
  • Kobiety w ciąży: 1,1 mg,
  • Kobiety karmiące piersią: 1,4 mg.

Nie odnotowano przypadków zatrucia nadmiarem witaminy B1. Kiedy ilość witaminy B1 przekracza zapotrzebowanie organizmu, jest ona wydalana z moczem.

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B (nazywane też B – complex) z początku traktowane były jak jedna witamina. Obecnie rozróżniamy następujące składniki tej grupy:

  • Witamina B1 (tiamina),
  • Witamina B2 (ryboflawina),
  • Witamina B3 (witamina PP, niacyna),
  • Witamina B5 (kwas pantotenowy),
  • Witamina B6 (pirydoksyna),
  • Witamina B7 (biotyna),
  • Witamina B9 (kwas foliowy),
  • Witamina B12 (kobalamina).

Wszystkie wymienione powyżej witaminy są rozpuszczalne w wodzie. Poszczególne składniki kompleksu wzmacniają nawzajem swoje funkcje, działając jak drużyna. Dzięki takiej współpracy wszystkie komórki organizmu otrzymują potrzebną im energię. Tiamina jest dobrym przykładem takiej współpracy. Kiedy brakuje innych witamin z grupy B, szczególnie kwasu foliowego i witaminy B12, wchłanianie witaminy B1 jest upośledzone. Z kolei brak witaminy B1 powoduje biegunki, zaburzając wchłanianie innych witamin.

Niedobór witaminy B1

Niedobór witaminy B1 może wywoływać bóle głowy, mdłości, zmęczenie, rozdrażnienie, depresję i zaburzenia pracy żołądka. U osób z niedoborem tiaminy występuje również problem z trawieniem węglowodanów. Powoduje to odkładanie się kwasu pirogronowego w krwiobiegu, co wywołuje utratę sprawności umysłowej, trudności w oddychaniu i uszkodzenia serca.

Witamina B1 jest wrażliwa na wysoką temperaturę
Witamina B1 jest wrażliwa na wysoką temperaturę

Osoby narażone na niedobór witaminy B1

U osób zdrowych, stosujących zwykłą dietę, niedobór witaminy B1 jest praktycznie niemożliwy. Narażeni są na niego natomiast pacjenci cierpiący na chorobę Crohna, z anoreksją i przechodzący dializę nerek. Osobną grupę, u której może wystąpić deficyt tiaminy w organizmie, są alkoholicy.

1 KOMENTARZ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here